Angst als kracht

Een boeiende invalshoek voor het omgaan met agressie is de school van FAST (Fear Adrenal Stress Training), zoals beschreven door de Amerikaan Bill Kipp in zijn boek "Turning Fear into Power".

Hij is ervan overtuigd dat training zoveel mogelijk op de realiteit moet lijken om goed te kunnen reageren onder de stress van een agressie-incident. Angst is niet te voorkomen of te overwinnen, maar wel in je voordeel te gebruiken. Zelfs vechtsporters zouden zich in veel gevallen niet goed verweren (bevriezen i.p.v. vechten of vluchten) zonder realistische training. Hun wedstrijdtraining zou ze zelfs tegenwerken in praktijksituaties.

In de FAST-trainingen werken deelnemers met speciaal opgeleide ´woofers´ of ´muggers´, die van een beetje tot zeer bedreigend en agressief gedrag vertonen. Daarop mogen de cursisten zonder enige terughoudendheid reageren omdat de muggers volledig beschermd zijn door indrukwekkende pakken.

Naast de fysieke zelfverdediging, omvat het programma ook enkele aanwijzingen voor verbale zelfverdediging. Kipp benadrukt dat verbale verdediging cruciaal is omdat de meeste fysieke agressie vooraf gegaan wordt door een verbale aanval en dat met name vrouwen sociaal geconditioneerd zijn om zich vervolgens te onderwerpen. Een belangrijk deel van de training bestaat dan ook uit het ongevoelig maken van de deelnemers voor verbale agressie en hen te leren zich verbaal en non-verbaal weerbaar te maken. Kipp onderscheidt 3 fasen van alertheid in verbale verdediging om ervoor te zorgen dat je  reactie aansluit bij het niveau van de dreiging:

1. Geel, geen of heel weinig dreiging, een normaal gesprek. Kipp adviseert rechtop te staan, met je sterkste voet iets achter de andere voet, zodat je gecentreerd en stevig staat, oogcontact te maken en een assertieve, zelfverzekerde toon te gebruiken bij het praten. Hou zelf het initiatief in het gesprek door vragen te stellen en helder aan te geven wat je mening is en wat je wilt en wat niet, zeker wanneer je het gesprek wilt beëindigen. Als je het idee hebt dat er een spelltje gespeeld wordt, kun je het initiatief in het gesprek 8terug) nemen door (nog steeds op assertieve toon) een directe vraag te stellen als: "Wat wilt u?", "Wat kan ik voor u doen?"
2. Oranje, matige dreiging, een enigszins verhit gesprek. Als je gesprekspartner zich aan je blijft opdringen, moet je verbale verdediging een stuk assertiever worden.  Kipp maakt binnen ´oranje´ (enigszins verwarrend) onderscheid tussen een laag en een hoog niveau van dreiging. Bij het lagere oranje niveau kun je soms volstaan met wat humor of ´assertieve bescheidenheid´. Bij het hogere niveau oranje wordt aangeraden één of twee keer een stap achteruit te doen en daarna een defensieve houding (achterste voet verder naar achteren, handen geopend omhoog) aan te nemen en duidelijk verbaal aan te geven dat de ander afstand moet houden. De grootste uitdaging hierbij is om dat met een duidelijke, maar niet-agressieve toon en houding te doen.
3. Rood, grote dreiging, een intense verbale aanval, op de grens van fysieke agressie. Als de voorgaande technieken niet hebben gewerkt en de ander op het punt staat je aan te vallen, is wat je zegt belangrijker voor eventuele getuigen dan voor de aanvaller, aangezien die vaak zo opgewonden zal zijn dat hij niet veel meer hoort (maar nog wel registreert hoe je het zegt). Zeg in ieder geval niks dat de situatie erger kan maken (scherpe of beledigende grappen e.d.), maar zeg iets als: "Blijf bij me vandaan, ik wil niet met je vechten!" op een stevige, luide toon. Een laatste optie is roepen: "Ik zie je mes, doe dat mes weg!", ongeacht de vraag of je echt een mes ziet. Dat kan de aanvaller van zijn stuk brengen, zeker als hij helemaal geen mes heeft.

Naschrift Agressietraining.com

Hoewel de schrijver van het boek meerdere keren benadrukt dat de meeste escalerende situaties met verbale technieken op te lossen zijn, is de beschrijving van die technieken niet erg uitgebreid of concreet. Er zitten bruikbare tips is, maar we hebben niet het gevoel dat de beschrijving de doelgroep van onze trainingen (handhavers, toezichthouders en front-office personeel) veel houvast geeft.

De waarde van het boek (en de FAST-training) zit naar verwachting vooral in de  technieken voor fysieke weerbaarheid en de trainingsvorm die gericht is op het omgaan met de adrenaline-stoot als gevolg van een reëel bedreigende situatie. Uit ervaring weten we dat het in praktijk brengen van welke techniek dan ook in grote mate afhangt van de mate waarin cursisten in een daadwerkelijk bedreigende situatie hun rust kunnen bewaren en zich zodanig kunnen beheersen dat ze zich de technieken  herinneren en kunnen uitvoeren. Adrenal Stress Training zou de oplossing voor dat probleem kunnen zijn en betrokkenen bovendien kunnen helpen om langer rustig en beheerst te blijven, juist omdat ze weten dat ze zich kunnen verweren als het uitdraait op fysieke agressie.

Klik hier voor informatie over de training 'Fysieke Agressie' die Agressietraining.com aanbiedt.